Murat dhe unë, me mbi 50 vjet secili, i kishim kaluar të gjitha provimet e jetës deri në takimin tonë.

Biseduan: Shenida Bilalli, Katrina Rožić

Poetesha e njohur nga Rovinji, me përvojë të pasur jetësore, dhe lidhja e saj me komunitetin shqiptar dhe Kosovën, ishte arsyeja për këtë bisedë me –nusen shqiptare, e cila ndau kujtime mbresëlënëse nga jeta e saj, përvojat kulturore dhe lidhjet ndërkulturore.
E lindur në vitin 1937 në Zagreb, përveçse si poete, ajo është shquar edhe si gazetare, aktiviste e ekologjisë dhe humanitare. Ka punuar në Kroaci dhe Suedi, ku ka organizuar më shumë se 200 ekspozita kulturore, shëndetësore dhe ekologjike. Poezia e saj është përkthyer në gjuhën suedeze, angleze, shqipe dhe ruse dhe është botuar në antologji ndërkombëtare. Përmbledhjet e saj më të njohura janë: “Pjesme” (1990), “Ett öppet fönster” (1990) dhe “Kaskade života” (2012). Ajo është fituese e çmimeve prestigjioze për punën e saj humanitare dhe kulturore, përfshirë medalje të arta dhe titullin “doctor honoris causa”.
Disa njerëz hyjnë në jetën tonë dhe e dimë se kurrë nuk mund t’i harrojmë, as t’i zëvendësojmë me të tjerë…

Iliria: Kur keni filluar të shkruani?

Slavica Božičević: Kam lindur në Zagreb. Fëmijë e Ilicës. Shkollën fillore e kam nisur në vitin 1944, në mes të stuhisë së Luftës së Dytë Botërore. Çdo ditë shkoja vetëm në shkollën që ndodhej në Frankopanska, duke kaluar mes bombardimeve dhe alarmimeve ajrore. Shumë herë kam kaluar orë të tëra në bodrume të panjohura duke pritur fundin e sirenave.
Këto përvoja më mësuan disiplinën dhe durimin – vlera që më kanë shoqëruar gjatë gjithë jetës. Babai im ishte në front, ndërsa nëna, fatkeqësisht, vdiq nga pneumonia kur unë isha vetëm 8 vjeçe. Për mua u kujdesën prindërit e nënës.
Në moshën 21‑vjeçare krijova familjen time, linda vajzën dhe fillova karrierën profesionale.

Arsimin e nisa me mjekësi, duke punuar në laboratorin e klinikës Rebro, e më pas vazhdova me gazetari dhe ekologji. Dashuria për shkrimin më çoi në botën e gazetarisë – shkruaja për Vjesnik, revistën Vikend dhe Planinarski list. Ndiqja tema nga jeta shoqërore, zakonet popullore dhe tregime nga malet.
Bashkëshorti im ishte sportist dhe unë u bëra një alpiniste e pasionuar, duke gjetur gëzim dhe qetësi në bukurinë e majave malore.

Iliria: Për çfarë flet poezia juaj?

Slavica Božičević: Shkrimi im i parë që mbaj mend ishte në moshën tetëvjeçare. U ktheva nga shkolla dhe gjithmonë fillimisht përshëndesja gjyshen, e cila më hapte derën në katin e dytë.
Ajo më mori për dore, më çoi në dhomën e mamasë dhe tha:
“Mami yt po fle, ka fjetur përgjithmonë! Ka vdekur. Shikoje edhe një herë, përshëndete dhe shko në dhomën tënde. Do të vijnë njerëzit dhe do ta marrin.” Nuk e dija çfarë ishte vdekja. E shikoja gjatë mamanë time – flokët e saj të zeza, të dendura dhe kaçurrela mbi jastëk, fytyrën e bukur dhe të bardhë, sytë e mbyllur me qerpikë të gjatë. Duart e kryqëzuara mbi gjoks… Në atë shtrat të bardhë me dantella… aq e qetë, më dukej si një princeshë e bukur e fjetur.

U dëgjua zilja e derës dhe gjyshja tha:
“Shko, shpirt, në dhomën tënde…” E prekur nga pamja e mamasë sime të bukur, mora fletoren dhe shkrova:
“Mami im është një princeshë e vërtetë e bukur… Gjyshja tha se do ta çojnë në një kështjellë në qiell. Atje luajnë engjëjt, dhe mami yt e do vallëzimin.”

Kam shkruar me një dashuri të veçantë. Fitova çmime, redaktoja gazetën e shkollës. Por më e rëndësishmja – shkrimi ishte strehimi im. Vendi ku mund të rrija me mamanë, me kujtimet, me veten.

Iliria: Keni botuar përmbledhje poezish në Kroaci dhe keni shkruar tekste për shumë gazeta dhe revista kroate?
Slavica Božičević: Në Kroaci deri në vitin 1986 nuk kam botuar poezi, ose shumë rrallë. Shkruaja ese dhe artikuj për disa gazeta: Vjesnik, Vikend, Planinar, Arena, Svijet dhe Globus.
Temat ishin të ndryshme, kryesisht nga jeta shoqërore dhe mjedisi. Shënimet poetike, fletëzat, i mblidhja në një kuti këpucësh.

Iliria: Në Suedi keni botuar një përmbledhje poezish, e cila lidhet me jetën tuaj “Ett öppet fönster” në gjuhën suedeze?
Slavica Božičević: Do të përmend disa ngjarje që kanë ndikuar në largimin tim për në Suedi. Bashkëshorti im i parë ishte aktiv në Komitetin Olimpik të Jugosllavisë dhe gjatë hapjes së Lojërave Olimpike në Sarajevë pësoi një goditje në tru dhe më vonë vdiq. Pas vdekjes së bashkëshortit tim, olimpistit, mbeta e rraskapitur – shpirtërisht dhe fizikisht. Për vite të tëra kisha jetuar për të tjerët, jo për veten. Në moshën 51‑vjeçare ndjeva nevojën të takohem sërish me veten, të gjej forcën e qetë brenda meje. Ishte e vështirë, por e gjeta. Dija anglisht dhe planifikoja të largohesha nga Kroacia. Në Australi – larg fytyrave të njohura dhe mëshirës që më rrethoi pas vdekjes së bashkëshortit tim.

Iliria: Por një vit pas vdekjes së bashkëshortit tim ndodhi diçka e papritur.
Slavica Božičević: Një ditë, në derë u shfaq një njeri që e kisha parë vetëm kalimthi gjatë trajtimit të bashkëshortit tim. Quhej Murat, qëndroi në derën time me fjalë që më lanë pa frymë: “Slavica, më fal që të erdha në derë. Të kam vëzhguar gjatë. Të kam parë kur qaje në spital. Shpirti yt është i madh dhe fisnik. Të respektoj. Në vend të Australisë, eja me mua në Suedi. Kam banesë, makinë, pension – mjaftueshëm për ne të dy.” Ishte i ve, djemtë e tij të rritur. Fjalët e tij ishin të qeta, por të fuqishme. Nuk iu përgjigja menjëherë. Mendova vetëm: “As nuk kam ëndërruar se diçka e tillë do të më ndodhte…” Dhe megjithatë ndodhi!?

Iliria: U larguat për të jetuar në Suedi?
Slavica Božičević: Ai nuk kërkoi asgjë nga unë, përveç besimit. Dhe ngadalë, nga respekti dhe qetësia, lindi afërsia. U largova dhe në Suedi fillova një jetë të re. Mësova gjuhën, përfundova studimet e ekologjisë, punova në projektin e OKB‑së AGENDA 21, u bëra ligjëruese, gazetare, poete. Në vitin 1990 m’u botua poezia në përmbledhjen “Ett öppet fönster” (Dritare e hapur), së bashku me autorë të tjerë jugosllavë. Në Suedi gjeta jo vetëm një shtëpi të re, por edhe një version të ri të vetes – atë që di të dojë, të krijojë dhe të përkasë. Dhe ai, shoqëruesi im i qetë, ishte pranë meje në çdo hap.

Iliria: Si u përshtatët me jetën në Suedi?
Slavica Božičević: Për Suedinë më kishin treguar miqtë e mi – skiatorët – sa i rregulluar është sistemi shtetëror dhe sa bukur është të jetosh në Suedi. U binda vetë. Ishin çaste në jetë që më zgjuan, më formuan dhe përcaktuan rrugën time të re. Në Suedi erdha në vitin 1986, dhe atë në –38°C. Dimri ishte jashtëzakonisht i ftohtë.
Njeriu im -shoqëruesi im i ri- shumë i kujdesshëm, i matur, i qetë, e justifikoi respektin tim dhe më mësoi shumë. Nuk kisha më nevojë të kujdesesha për gjithçka vetë, sepse ai dinte çdo gjë. Përfundova shkollën e gjuhës suedeze për të ardhurit dhe kështu hyra në sistemin suedez. Pastaj përfundova edhe studimet e gjuhës dhe fitova statusin e ligjëruese, gazetareje, dhe kështu zyra shtetërore për mjedisin më zgjodhi dhe më dërgoi në vitin 1993 për një vit studimesh ekologjie në universitetin më verior, në qytetin Umeå. Pas studimeve isha raportuese ekologjike për publikun në projektin AGENDA 21 – programi i OKB‑së për qëndrueshmërinë e planetit tonë në shekullin XXI, në komunën time Jönköping. Në shoqërinë suedeze u pranova shumë bukur dhe mirë.

Iliria: Keni vazhduar të shkruani?
Slavica Božičević: Burri im – Murati – ishte ndihma ime më e madhe. Ai gëzohej për sukseset e mia dhe afërsia jonë u shndërrua në dashuri dhe respekt të thellë. Fitova edhe një atdhe të dytë. Për të gjitha ngjarjet e jetës në vendin e ri shkruaja artikuj dhe ese në gazetat suedeze, por Zagrebin tim nuk e harrova kurrë – ai gjithmonë mbeti në shkrimet e mia.
Suedia është shumë besnike traditave të saj dhe unë iu bashkova atyre: organizoja ekspozita, ligjërata në qytete të ndryshme, si dhe prezantime të zakoneve të Pashkëve dhe Krishtlindjeve në botë. Suedezët i vlerësonin shumë këto ekspozita dhe edhe sot më shkruajnë se u mungojnë.

Iliria: Shkruani për dashurinë, vetminë, nostalgjinë, për kulturën kroate dhe suedeze, për dallimet dhe çështjet ekologjike?
Slavica Božičević: Përmbledhjet e mia të poezisë të autorëve kroato‑suedezë nga viti 2001 flasin pikërisht për humbjen, butësinë, forcën e shpirtit për të mbijetuar dhe për të gjetur bukurinë, edhe në dhimbje.
Gjatë luftës në Jugosllavi në vitin 1991 u bëra përkthyese dhe interprete gjyqësore, që të mund të punoja në pranimin e refugjatëve. Udhëtova 600 km deri në një qytet universitar të vjetër, i dhashë provimet dhe punova tre vjet në kampin e refugjatëve.
Deri sot kam realizuar mbi 360 ekspozita me tema të ndryshme: zakone popullore, shëndetësi, Gratë në luftë, Prerja femërore gjenitale në botë, misionet e OKB‑së, aktivitetet e UNICEF‑it, luftërat për ujë në botë, refugjatët e sotëm…

Iliria: Poezitë tuaja janë përfshirë në përmbledhje dhe antologji ndërkombëtare dhe janë përkthyer në shumë gjuhë?
Slavica Božičević: Poezia ime gjendet në 14 antologji, vendase dhe të huaja: në SHBA, Indi, Bangladesh, Kirgistan, Serbi, Itali. Është përkthyer në anglisht, suedisht, gjermanisht, rusisht, greqisht, italisht, shqip, arabisht dhe rome.
Poezitë e mia janë botuar në më shumë se 360 përmbledhje poetike nga botues kroatë dhe të huaj.
Më i dashuri për mua është fakti se jam përfshirë në librin e ekspozitës Dy shekuj përkthimi, të organizuar nga Instituti Suedez në Stokholm, Ambasada e Suedisë në Zagreb dhe Shoqata Kroato‑Suedeze. Emri im është i shkruar në atë libër.
Suksesi më i madh është që artikujt dhe esetë e mia janë përfshirë në tetë faqe të tekstit universitar për studentët e Akademisë Ndërkombëtare të Etikës në Indi. E konsideroj këtë si “Oscarin” tim për gjithë punën time.

Iliria: Një pjesë interesante e jetës suaj është martesa me një shqiptar nga Kosova?
Slavica Božičević: Murati dhe unë, me mbi 50 vjet secili, i kishim kaluar të gjitha provimet e jetës para se të takoheshim. Kur njeriu është i pjekur, i formuar dhe i qëndrueshëm, ka forcë dhe energji për të qenë mbështetje për tjetrin.
Edhe pse jetonim në dy anë të botës, fati na bashkoi. Ishim shpirtra të afërt: të lindur në të njëjtën ditë, të njëjtin muaj dhe me të njëjtën grupë gjaku.
Edhe pse u rritëm ndryshe – unë në Kroaci, ai në Kosovë – kishim të njëjtat pikëpamje për jetën dhe botën.
Nëna e tij ishte vajzë beu dhe e kishte mësuar finesën dhe elegancën në sjellje; babai ishte i rreptë, pronar i një pasurie të madhe pranë Kamenicës. Murati ecte 14 km deri në shkollë, punonte në pronë dhe me pesë vëllezër e dy motra u nis në botë në moshën 14‑vjeçare. Punoi nëpër prona për t’u ushqyer dhe arriti deri në Vareš, ku përfundoi shkollën e metalurgjisë.
U martua, pati dy djem. Në vitin 1960 në Vareš erdhi një delegacion suedez që kërkonte specialistë metalurgjie për punë në Suedi. Murati u shpërngul në Suedi, ndërtoi shtëpi, por gruaja e tij u sëmur nga diabeti; ai e çoi në kurime në Rumani, Austri dhe Krapinske Toplice…

Iliria: Dhe kur e keni njohur Muratin?
Slavica Božičević: Në të njëjtën kohë, edhe bashkëshorti im ishte në trajtim në Krapinske Toplice, pas goditjes së parë në tru (gjatë Olimpiadës në Sarajevë). Ai kishte njohur gruan e Muratit gjatë terapive. Fatkeqësi. Burri im ishte sportist në shpirt, nuk mund ta pranonte që ishte bërë invalid…
Unë udhëtoja çdo ditë nga Zagrebi në qendrën e rehabilitimit. Aty e shihja Muratin, por nuk kisha kontakt të afërt me të dhe me gruan e tij; ndërsa burri im ishte shumë i afërt me ta.
Pas një viti, bashkëshorti im në Zagreb pësoi goditjen e dytë, pastaj të tretën, dhe vdiq. U befasova shumë kur Murati, pas vdekjes së bashkëshortit tim, erdhi dhe trokiti në derën time. Pranë Muratit u bëra njeri më i mirë. Ai më mësoi shumë… dinte të bënte gjithçka. Vërtet… vetëm një burrë i mençur di ta dojë bukur një grua. Me gjithë zemër ishte gjithmonë pranë meje. Nuk kemi pasur kurrë tensione gjatë 26 viteve të jetës sonë të përbashkët, të mrekullueshme.

Iliria: Si ishte takimi juaj i parë me Kosovën dhe Prishtinën? Cilat ishin përshtypjet tuaja?
Slavica Božičević: Murati kishte udhëtuar në Prishtinë për dokumente, ndërsa unë kisha ligjërata të OKB‑së në Zagreb. Dhjetë ditë më vonë u nisa, pavarësisht shqetësimit të miqve për situatën e trazuar në rajon. Udhëtova me autobus, duke mbajtur vetëm çantën e OKB‑së.
Një konduktor shqiptar shumë i sjellshëm më ndihmoi të gjeja autobusin e duhur për Prishtinë. Autobusi ndalonte shpesh, udhëtimi u zgjat shumë dhe në fund mbërrita në Mitrovicën e Kosovës.
Në urë më priti një ushtar i OKB‑së nga Namibia, i cili, për habinë time, fliste kroatisht të përsosur. Më përshëndeti ngrohtësisht, kontrolloi dokumentet dhe më tregoi rrugën.
Në anën tjetër të urës, ku jetojnë shqiptarët, më prisnin Murati dhe nipi i tij — të habitur, por të lumtur.
Gjatë rrugës për në Prishtinë, insistova të vizitoja mauzoleun e Sulltan Muratit, gjë që nipi i Muratit e pranoi me hezitim. Ndërsa udhëtonim drejt Prishtinës, Murati vetëm buzëqeshte, i lumtur që isha aty.

Iliria: Çfarë nga traditat ose zakonet ju ka bërë më shumë përshtypje?
Slavica Božičević: “Një pritje si në film në një familje shqiptare.” Më mahniti fuqia e familjes -më shumë se 200 anëtarë të mbledhur rreth vëllait të Muratit, Zeqës, i cili drejtonte shtëpinë. Shtëpia ishte gjithmonë plot me të afërm dhe fëmijë, aq shumë sa nuk mund t’i dalloja. Më la përshtypje sidomos harmonia në familje dhe respekti ndaj të moshuarve. Disiplina ishte e padiskutueshme – deri në orën 23:00, gjithë të rinjtë duhej të ishin në shtëpi, të përshëndesnin gjyshin dhe të tërhiqeshin në dhomat e tyre. Gratë ishin punëtore, të ngrohta, të buzëqeshura, dhe mikpritja ishte në nivelin më të lartë. Për ardhjen time kishin ngritur një çadër para shtëpisë, sepse njerëzit vinin vazhdimisht për të njohur gruan e re të Muratit nga Kroacia – një vend dhe popull që kosovarët e vlerësonin jashtëzakonisht shumë. Ajo pritje, ajo ngrohtësi dhe krenari familjare, më kanë mbetur thellë në zemër.

Iliria: A pati sfida në përshtatje?
Slavica Božičević: Përditshmëria në Kosovë, në zemër të Prishtinës, ishte e mbushur me sfida të vazhdueshme – ndërprerje të shpeshta të rrymës dhe ujit, pasiguri për çdo ditë të re. Ajo që vërtet të ngjall admirim tek shqiptarët është shpirti i tyre i pathyeshëm dhe zemërgjerësia. Shqiptarët janë të gëzuar, të fortë, shumë punëtorë dhe plot jetë – edhe në momentet më të vështira.
Jetonin në kushte të rënda pas luftës, pa rrymë, pa ujë, pa para, dhe nga asgjë krijonin gjithçka: pranonin çdo punë fizike për të ushqyer dhe mbajtur familjen, për të ndërtuar shtëpitë e tyre.
Më ka mbetur në zemër mikpritja e tyre – e sinqertë, e thjeshtë dhe thellësisht e rrënjosur në traditë. Miku nuk pritet vetëm si shok, por si anëtar i familjes.

Iliria: A ju kujtohet ndonjë ngjarje e veçantë?
Slavica Božičević: Pas drekës shkova te parukierja, por nuk kishte rrymë, gjeneratori nuk punonte. Mendova: le të pushojnë Murati dhe vëllai i tij Zeqa, ndërsa unë do të vizitoj vendin e njohur të pushimit në Prishtinë – Parkun Kombëtar të Gërmisë, të financuar nga BE. Gjithçka dukej shumë bukur: e rregulluar, gjelbërim përgjatë shtigjeve, diell i butë.
Dhe papritur – nga shkurret dëgjohet një zë gruaje, duke u grindur në telefon. Afrohem dhe shoh kameramanët – po xhirohej një film. Gruaja bërtet në telefon: “Marsh! Fuck you, devil!”
Nuk u përmbajta dhe qesha me zë. Të gjithë heshtën. Unë shtyva pak shkurret dhe thashë: “I am sorry for disturbance, I am Swedish tourist, sorry.”
Gruaja u bëri shenjë kameramanëve të ndalonin xhirimin dhe më tha në suedisht se motra e saj jeton në Uppsala. Më ftoi për kafe. U prezantua: Zyrafete Gashi, komediane e televizionit të Prishtinës. Po xhironte komedinë “Vëllai në Amerikë”, ku ajo gjithmonë kërkon para dhe zemërohet që paratë nuk vijnë…
I tregova se kisha studiuar në Uppsala dhe se punoja atje. Ajo më foli për motrën që punon në komunë. Kameramani më pyeti nëse mund të na filmonte dhe unë pranova.

As nuk e vura re që kishte shkuar ora 18:00. U nisa me ngut për në shtëpi – sepse me siguri ishin shqetësuar. Të gjithë burrat, përfshirë Muratin, qëndronin para shtëpisë duke pritur të trazuar. Duke kaluar pranë tyre, i pëshpërita Muratit në suedisht: “Eja në park, të pres.”
Ai më tha: “Gati më hëngrën të gjallë nga meraku për ty. Parukierja tha se nuk ishe atje. Filloi paniku: ku je?”
I tregova çfarë kishte ndodhur. Ai qeshi. U kthyem pas orës 22:00 – e gjithë familja e mbledhur në dhomën e ndenjjes.
Dëgjoj një britmë. Një mbesë më tërheq për fustan: “Gjyshja, gjyshja, eja shpejt!”
Në ekranin e televizorit – unë dhe Zyra. Spikeri fliste për ne. Gratë qeshnin, burrat u ngritën, fëmijët më shikonin. Nuk mund ta besoja. Që nga ajo ditë – askush nuk më pyeti më se ku po shkoja. Në sytë e tyre u bëra e rëndësishme.

Iliria: Si i keni përjetuar shqiptarët?
Slavica Božičević: Burri im Murati ishte një zotëri i vërtetë – plot kujdes dhe dashuri gjatë gjithë 26 viteve të jetës sonë së përbashkët. Familja e tij më priti me shumë ngrohtësi dhe sot fëmijët e tyre, të shpërndarë nëpër botë, ende më kontaktojnë dhe më vizitojnë.
Ngrohtësinë dhe mirësinë shqiptare e kam ndier edhe në takime me njerëz të panjohur.
Në Prishtinë, pronari i një restoranti na dha darkën falas sepse më kishte parë në televizion.
Në një shpellë jashtë qytetit, udhërrëfyesi më falënderoi që nuk fotografova pjesët e ndaluara dhe më dhuroi një kartolinë.
Shqiptarët janë një popull jashtëzakonisht mikpritës -më pritën me respekt, ngrohtësi dhe dashuri që nuk i harroj kurrë.

Iliria: Keni bashkëpunuar edhe me diasporën shqiptare? Poezitë tuaja janë përkthyer në gjuhën shqipe.
Slavica Božičević: Njohja ime shumëvjeçare virtuale në Facebook me shkrimtarin suedezo‑shqiptar Sokol Demaku – një njeri i gjithanshëm, poet, mësues, drejtues programi radio/TV, përkthyes dhe kryetar i Qendrës Kulturore Shqiptare “Migjeni” në qytetin Borås të Suedisë – u shndërrua në një miqësi të vërtetë.
Sokoli e përktheu librin tim “Vremenu u prkos” në gjuhën shqipe dhe më ftoi në promovimin e librit në Borås. Ishte nder dhe gëzim. Më priti në stacionin e autobusëve. Aty njoha shkrimtarë të shquar shqiptarë – Rizah Sheqirin, Hamit Gurgurin, i cili më shkroi një recension libri që çdo autor do ta dëshironte. Gjatë prezantimit, me shumë emocione, ai i përloti të pranishmit në sallë.
Edhe shkrimtarja shqiptare nga Shqipëria, Trandafile Malshi, shkroi një parathënie jashtëzakonisht të bukur. Ishte nder dhe krenari të isha mes atyre njerëzve të mrekullueshëm, të ngrohtë dhe të sinqertë.
Edhe këtë vit jam e ftuar në festivalin poetik të shoqatës kulturore “Migjeni” – poetit të madh shqiptar.

Iliria: A shoqëroheni me shqiptarë në Rovinj?
Slavica Božičević: Për Istrën thonë se është “Amerika e Vogël për shqiptarët”. Të gjithë janë të integruar dhe askush nuk ndihet si “pakicë”. Shqiptarët në Istri dhe Kvarner janë vendosur kryesisht në qytete të mëdha, për arsye pune.
Në Istri janë që nga shekulli XVI dhe XVII (Poreč), ndërsa më shumë u shpërngulën rreth viteve 1980. Në Rovinj kryesisht kanë restorante, furrë buke dhe argjendari. Gjeneratat e reja arsimohen në nivele të larta.
Në Istri ka katër shkolla të mësimit plotësues të gjuhës shqipe – në Rovinj, Poreč, Medulin dhe Pula. Mësuese është Liza Kajtazi.
Siç jetoj dhe punoj mes Zagrebit, Rovinjit dhe Suedisë, shoqërohem më pak me shqiptarë, por sa ishte gjallë Murati, ai shoqërohej shumë me ta, ndaj edhe sot më respektojnë, më ftojnë në ngjarje kulturore dhe mbrëmje poetike.
Komuniteti shqiptar në Rovinj ruan kultin e Nënë Terezës dhe organizon aktivitete vallëzimi.
Jam mike me Viktor Ramajën, kryetar i Këshillit të Pakicave Shqiptare të Qarkut të Istrës dhe kryetar i komunitetit shqiptar të qytetit të Rovinjit.
Jam e ftuar që këtë vjeshtë të mbaj promovimin e librit tim “Vremenu u prkos”, të përkthyer në shqip.
Kam përvoja shumë të bukura me shqiptarët dhe shoqatat kulturore – jam anëtare e tyre dhe jam krenare që kam qenë “nusja shqiptare”.