Arkitektura e vendeve evropiane sai përket kufijve është e mbaruar nëEvropën Juglindore ka deklaruar ishpresidentii Republikës së Kroacisë, Stjepan Mesiqnë një intervistë ekskluzivepër revistën ILIRIA.Mesiq theksoi se hapi i rëndësishëm për Kosovëntash është rregullimi i Marrëveshjes së Stabilizimit- AsociimitRoli dhe kontributi i zotëri Mesiqit gjithmonë kaqenë shumë i rëndësishëm për të gjitha zhvillimetnë rajon dhe për perspektivën evropiane.Gjatë gjithë karrierës së tij politike, vendosmëria e presidentitMesiq për lirinë e Kosovës, paqen dhe stabilitetinne rajon., ishte aq e sinqertë dhe i hapur.Ish presidenti i Republikës së Kroacisë, StjepanMesiq në intervistën ekskluzive për “Iliri-në”, kavlerësuar raportet bilaterale ndërmjet Kroacisëdhe Kosovës, si marrëdhënie shumë të mira, si dhebashkëpunimin e mëtejmë në fushën ekonomike,dhe synimet e përbashkëta për integrimet euroatlantike. Ai ka vlerësuar lartë standardet që kaarritur Kosova në fushën e të drejtave të minoritetevetë cilat janë si urë lidhëse midis shteteve dhepopujve në Ballkan.
Sh. Bilalli: Zotëri Mesiq, gjithmonëkeni tregu simpati ndaj shqiptarëve.Por edhe populli shqiptar ndaj jush.Ku janë fillet e këtyre lidhjeve?
Stjepan Mesiq: Unë me shqiptarëtshoqërohem që nga koha kur kam qenënë vuajtjen e dënimit për shkak të lëvizjes.Pranvera kroate” (“Hrvatsko Proljeće”)në burgun e Nova Gradishkë ,dheme shqiptar kam qenë për të njëjtën gjë,jemi burgosur për mendime identike. Nekemi vazhduar miqësinë që e mbajmëedhe sot. Miqësia nuk mund të zgjidhetsipas përkatësisë nacionale apo sipasfesë. Shqiptarët kanë qënë mirë me mua,edhe gjatë shërbimit ushtarak, kam paturdisa shokë të mirë shqiptar pikërisht ngaKosova dhe Maqedonia. Shqiptaret janënjerëz punëtore që kujdesen, jo vetëm përvete dhe familjen, por edhe për të tjerët.Në këtë mënyrë shumë pak shqiptar dotë shihni pa punë, por gjithnjë i gjeni sipjesëmarrës në aksione humanitare.
Iliria: Keni qënë president i Jugosllavisë. Cili ka qenë statusi i Kosovës dhe të drejtat e sajë?
Stjepan Mesiq: Jugosllavia me Kushtetutëne vitit 1974 faktikisht ishte konfederatë.Në kryeqytetinJugosllav. Beogradishin përfaqësuesnga 6 republika dhe dy përfaqësues të krahinaveautonome, Vojvodina dhe Kosova. Krahina janë quajt,por pozita e tyre ka qenë e njëjtë sikur e republikave.Kanë qenë element konstitutiv të federatës.Kur mora funksionin e Kryetarit të Kryesisësë ish – Jugosllavisë dija për një aferë kuishin gjykuar një grup të rinjsh shqiptar,që ishin shokë me ushtarin Aziz Kelmendii cii kishte humbur nervat dhe vrau disakolegë të tij të kombësive të ndryshme.Ainuk zgjodhi kush ishin ata që vrau. Pse kaqenë ai i provokuar, nuk e di, por e vërtetëështë se diçka kishte ndodhur. Mirëpo atatë cilët ishin shokë me të, të gjithë shqiptar,morën dënime prej 15-20 vite burg edheatë, për asgjë.
Sh Bilalli: A ishte ky gjykim politik?
Stjepan Mesiq: Po,unë i propozovaBorisllav Joviqit që Kryesia ti amnistojëushtarët shqipëtar dhe të shihen risi nëmarrëdhëniet ndëretnike. Ai më tha,se këtënuk mund ta bëje se duhet të bisedoje meSllobodan Millosheviqin, i cili kategoritikishtrefuzon. Unë isha shumë sentimentalndaj shqiptarëve dhe kamë pasë dëshirëtë ndihmoj. Por ky rast tregon se çfarëqëndrimi ka pasë shteti Jugoslav ndajshqipëtarëve. Kjo nuk duhet të harrohet!
Sh.Bilalli:Keni njohur shumë shqiptargjatë viteve të ’90-ta, në kohën kur ishit kryeministër i parë i Republikës së Kroacisë?
Stjepan Mesiq: Pas ngjarjeve në Kosovëdhe shkatërrimit të Autonomisë së Kosovësdelegatët e Qeverisë së Republikës së Kosovës,të shpallur në Kaçanik më 1990, kishin ardhur në Kroaci,pikërisht në Zagreb,në shtëpinë e vëllezërve, Kuzhnini .Atëherë më ka ftuar njeri nga vëllezërit, Simoni,dhe me vellaun Mikelin më njoftuanpër terrorin ndaj shqiptareve në Kosovë.Kanë kërkuar mundësi që të zgjidhet problemipër azilin e delegatëve te Qeverisësë Kosovës të cilët kanë qëndruar në Zagreb.
Sh.Bilalli: Ju keni biseduar me ministrin e punëve të brendshme të Kroacisë, Josip Bolkovac, për tu dhënë një strehim të sigurt delegatëve nga Kosova .?
Stjepan Mesiq: Josip Bolkovac ju kadhënën në dispozicion një vilë në Samobor,e cila ka qenë në përdorim të Ministrisësë punëve të brendshme të Kroacisëdhe ata jo vetëm që kanë qenë të vendosur,por e kanë pasur një zonjë që kujdesej për ata.Gjithashtu kanë pas sigurim dhe kanë qenë aktivnë veprimtarinë e tyre.Atëherë delegatët duhej të transferoheshin në njëvend të sigurt ,diku në Evropë. Kështu, delegatët e Qeverisësë Kosovare kanë udhëtuar për në Zvicër, dhe kanë vazhduarveprimtarinë për pavarësinë e Republikës së Kosovës.
Sh.Bilalli: Cili është roli i shqiptarëve gjatë kohës që ishit president i Jugosllavisë ?
Stjepan Mesiq: Kur isha kreu i shtetit Jugosllav dhe Kryeministëri Kroacisë bashkëpunëtorëte mi, më të ngushtë , do të përmendidisa :Muharremi Amirin i cili ishte kolonel i ushtrisëkroate dhe më pas shefi kabinetit tim.Pas një kohe ai u bë ambasador kroat në Ankara.Kisha përmendë edhe vëllezërit Kuzhnini.Gjatë viteve të 1990, shqiptarët në Kosovë ishin tëterrorizuar,dhe të dënuar me dënime të rënda. Kanë luftuarpër barazi me qytetar të tjerë të Jugosllavisë, e jo, si, qytetarë tërendit të dytë. Shumica e shqiptarëve përfundoi në burgje medënime të rënda, edhe pse Kosovaështë atdheu i tyre. Athere vllazërKuzhnini me disa te tjer në Gjenevë ishin edhenë grevë urie për të tërhequr vëmendjen e opinionit botërorpër 7.000 shqiptar të burgosur në burgjet e regjimit MillosheviqitPas grevës , disa të burgosur u liruan.
Sh. Bilalli: Angazhimi juajlidhur me çështjen e shqiptarëve është vlerësuar e shpërblyer me mirënjohje nga Qeveria dhe Presidenti i Republikës sëShqipërisë ?
Stjepan Mesiq: Jam shumë i kënaqur me çmimin mëtë lartë që më ndau Qeveria Republikës së Shqipërisë dhePresidenti, Bamir Topi, për shkak të kontributit tim dhe angazhimitpër statusin e shqiptarëve dhe të pavarësisë së Kosovës dheintegrimit të Shqipërisë.
Sh. Bilalli: Shqipëtarët ishin të inkuadruar në mbrojtje dhe kanë kontribuar për pavarësinë e Kroacisë. ?
Stjepan Mesiq: Atëherë kur Kroacia ishte e sulmuar,Ka qenë viktimë e një agresioni brutal të agresionittë Jugosllavisë. Shqiptarët iu bashkëngjitënUshtrisë së Kroacisë dhe prej të cilëve shumë kanëhumbë jetën në luftë..Numri i madh i shqiptarëve, kanë qenë në funksionetë larta të ushtrisë së Kroacisë, disa gjeneral me kombësi shqiptare.Rahim Ademi Agim Çeku dhe shumë të tjerë.Pra, ky është rast i rrallë në botë që një kombi tërë në Kroaci të ishte në anën e mbrojtjes së Kroacisë.Pra edhe një herë po e përsëris, se asnjë shqiptar nuk ka qenë nëanën e agresorit tonë.
Sh.Bilalli: Ne fillim Millosheviqi, ka sulmuar Slloveninë?
Stjepan Mesiq: Po,pastaj Kroacinë dhe Bosnjën e Hercegovinën,duke synuar zgjerimin e kufijve të Serbisë dhe në gërmadhate Jugosllavisë të krijoje Serbinë e Madhe. Ai ka dashtëushtrinë Jugosllave ta shndërroje në ushtrinë Serbe.Edhe ushtarët e kombësive tjera patën presion të madh në ushtri,dhe të gjithë ikën nga ushtria Jugosllave:shqiptarët, kroatët, sllovenët, edhe boshnjakët.Shume shqiptar nga Kroacia ndihmuan, ndërsa autoritetet eKroacisë siguruan dokumente kalimtare për shtete tjera. Ishtekoha shumë e rrezikshme për të gjithë, si për ata që ndihmuan,dhe për ata që ikën nga ushtria. Ushtarët që u larguan nga ushtriae Jugosllavisë ishin dezertor. Dezertimi në luftë dënohet rëndë.
Sh. Bilalli: Shumë herë ju kanë kritikuar, pse luftoni për çështjen e shqiptarëve!
Stjepan Mesiq: Të gjithë e kanë të qartë se shqiptarët gjateMbretërisë Jugosllave nuk kishin të drejtat elementarederi pas luftes e Dyte boterore, ku në Jugosllavinë e reshqipetar e morën drejtat e tyre ne arsim,shkollat ne gjuhen ame fakultete dhe akademi.Kishin të drejta si popuj të tjerë në Jugosllavi.Pore, me ardhjen e Millosheviçit, Autonomia dhe të gjithaInstitucionet në Kosovë jan shym me presion.Shqiptarët u dëbuar nga punët e tyre, nga shkollat,spitale, fabrika, media, madje edhe nga kopshte.Kështu që Millosheviçi donte të dëbonte shqiptarëtnga Kosova, me forma të ndryshme të represionit,i detyroi të largohen nga Kosova tyre, edhe pse janevendas-popull autokton. Ilirët. Populli jon Sllavëterdhën në shekullin e shtatë.Shqiptarët ishin aty edhe para Romakëve.Ata janë me origjinë ilire, populli autokton.Imagjinoni atë presion mbi popullin autokton te cilin detyruantë largohet nga shtëpitë dhe atdheu tyre !Në Jugosllavinë e re shqiptarët fituan të drejtën për arsimimin në gjuhënamtare, dhe u hapën fakultetet dhe Akademitë.Pra, kanë fituarpozitë si të gjitha kombet në Jugosllavi. Mirëpo, me ardhjen e Millosheviqit,u zhduk Autonomia e Kosovës dhe u suprimuan e u shuantë gjitha institucionet.. I larguan të gjithë shqiptarët nga puna; policët, mësuesit,mjekët, gazetarët, mediet por edhe fëmijët nga çerdhet efoshnjoret. Millosheviqi ka dashur që shqiptarët ti dëboje nga Kosova.Ne sllavët (popujt sllav-sllavenët) kemi ardhur në shekullin e shtatë,ndërsa shqiptarët kanë qenë aty gjithmonë, edhe para romakëve. Nëtë vërtetë Shipëtarët janë Ilir, vendas. Paramendoni, kur armiku popullinautokton e largon,me dhunë nga atdheu.
Sh. Bilalli: Cili politikan shqiptar nga Kosova ju ka lënë përshtypje më të mira?
Stjepan Mesiq: Ka shumë politikan të Kosovës me të cilët kamëbashkëpunua, por mendoj se dr.Ibrahim Rugova ka treguar kuptim tëplotë për politikën. Ka dhanë maksimumin si një lider mendimtar, dheka kundërshtua politikën agresive me një rezistencë gandiane. Por mëvonë ka treguar edhe rezistencë aktive për pavarësinë e Kosovës, sepseKosova në Jugosllavi ka qenë element konstitutiv i Federatës. Dhe,kur ajo Federatë e Jugosllavisë nuk ekziston më, të gjitha elementetKonstitutive e gëzojnë të drejtën e pavarësimit. Kam bisedua me Rugovën,i cili më ka njoftuar me platformën e tij politike. Qëllimet e tijjanë realizuar po realizohen të gjitha në Kosovën e pavarur.
Sh. Bilalli: A do të ketë ndarje të Kosovës?
Stjepan Mesiç : Jo, nuk do të ketë ndarje të Kosovës. Arkitektura eEvropës ka përfunduar dhe këtu nuk ka më kurrfarë ndryshimesh. Asnuk do të ketë shkëputje të Bosnjë e Hercegovinës e as nuk do të ketëndryshime në kuptimin e ndryshimeve të kufijve në Kosovë.
Sh. Bilalli: Zotëri Mesiq cilën alternativë e ofron Evropa Juglindore për Kosovën!
Stjepan Mesiq: Evropa Juglindore nuk ka alternativë tjetër, pos hyrjesnë integrimet euro atlantike dhe kjo do të ndihmojë që Evropa të bëhetfaktor më i madh i paqes, sepse Evropa e bashkuar do të hapë kufijtëe saj, Marrëdhëniet e gjithanshme midis Kosovës dhe Kroacisë do tëzgjerohen në të ardhmen në të gjitha segmentet e jetës institucionale, sene kemi të njëjtin qëllim . të jemi pjesë e NATO-s dhe e Bashkimit Evropianpor Kroacia është anëtare, e Kosova është në rrugën e integrimit .
ILIRIA: Po vazhdojnë bisedimet ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. Si i vlerësoni ato?
Stjepan Mesiq: Po nisem nga parimi se çdoluftë duhet të mbarojë me paqe si në Kroaciedhe në Kosovë. Hapi i parë është bërë, kurSerbia e pranon Kosovën si partner në bisedime.Në Kosovë nuk janë të gjithë të kënaqur,por duhet të dini se bisedat janë në vazhdime sipër. Më rëndësi se Kosovës i hapet rrugapër bashkëpunim rajonal. Dimë se përfaqësuesserbë gjithmonë i kanë braktisur-lëshuar konferencatregjionale kur Kosovar ishtin pjesmarsët.
Sh.Bilalli:Mendoni se edhe Kosova së shpejti do të jetë pjesë anëtare e Bashkimit Evropian?
Stjepan Mesiq: Gjithsesi se Kosova do tabëjë edhe një hap tjetër që duhet ta rregullonMarrëveshjen e Stabilizim-asocimit. DerisaSerbia nuk e rregullon çështjen e kufijve meKosovën, ajo nuk mund ta paramendojë semundë të bëhet anëtare e Bashkimit Evropian.Nga ana tjetër, po ashtu edhe Kosova duhet tëplotësojë të gjitha kushtet dhe të zgjidhë problemine kufirit me Serbinë.
Sh.Bilalli:Shqiptarët janë të ndarë në pesë shtete dhe kërkojnë bashkim kombëtar. Cila është zgjidhja e duhur?
Stjepan Mesiq: Kjo pyetje do të bëjë hyrjennë Bashkimin Evropian. Edhe ajo pjesë e jonashkoi në Evropën Lindore, të gjithë ne duhettë hapim kufijtë tanë, dhe pastaj nuk ka arsyepër të mbrojtur kufijtë. Të gjitha Kroatët do tëjetojnë në Kroaci, ajo vlen edhe për serbët,shqiptarët, dhe të gjithë njerëzit që nuk jetojnënë të njëjtin shtet. Shqiptarët duan të kthejnëish-kufirin, ku Shqipëria, Kosova dhe Maqedoniaishte një. Kufijtë do të jenë të hapur, për tëgjithë popujt dhe kombësitë që do të jetojnë nëkorpusin kulturor.Zoteri Mesiq, ju falimenderoj shumë në emërtë gjithë shqiptarëve , dhe në emrin tim personal,për gjithë përkrahjen dhe kontributin tuaj, që na afruat për çështjen e popullit shqiptar,dhe gjithashtu për përkrahjen revistës “Iliria” tëcilën e keni përkrahur që nga fillimi edhe Mbretreshen Teuta.
